قصیده شاب الظریف با ترجمه فارسی

منقول : کارگاه زبان عربی

1- لا تُخْفِ مــــــــا فَعَلَتْ بک الأشواقُ واشرَحْ هَواک فکُلُّنا عُــــشّاقُ

2- قد کان یَخفَی الحُبُّ لولا دَمعُک الـــ جاری ، ولولا قلبُک الخَفّاقُ

3- فعَسی یُعینُک مَن شَکَوتَ له الهَوی فی حَمْله ، فالعاشقون رِفـــــاقُ

4 - لا تَجْزَعَنَّ ، فلــــــــــستَ أوَّلَ مُغْرَمٍ فَتَکَتْ به الوَجَناتُ والأحداقُ

5- واصبِرْ علی هَجْر الحبـــــــــــیب فرُبَّما عادَ الوِصالُ ولِلهَوی أخــــلاقُ

6 - کَمْ لیلةٍ أسْهَرْتُ أحداقی بــــــــــــــــها وَجْداً ولِلأفکار بی إحـــــداقُ

7- یا رَبِّ قد بَعُدَ الّذین أحِـــــــــــــــبُّهم عَنّی وقد ألِفَ الرِّفاقَ فِــــراقُ

8 - واسْوَدَّ حَظّی عندهم لَمّا سَـــــــــری فیه بنار صَبابتی إحــــــــراقُ

9- عُرْبٌ رأیتُ أصَحَّ میــــــــــــــثاقٍ لهم ألّا یَصِحَّ لدیهِمُ مـــــــــــــیثاقُ

10- وعلی النّیاقِ ، وفی الأکلّة مُــــعرِضٌ فیه نِفارٌ دائمٌ ونِفـــــــــــــــاقُ

11-تَرنو العُیونُ إلیه فی إطــــــــــــراقه فإذا رَنا فلِکلِّها إطــــــــــراق

گزیده ای از زندگی شاعر

محمدبن عَفیف تَلمَسانی درقاهره به سال 661 هجری برابر با 1263 میلادی جهاندیده شد و در دمشق دراوج جوانی به سال 695 هجری برابر با 1295 میلادی چشم از جهان فروبست . بیشتر اشعار او جان مایه ی غزل دارد . تلاش داشت که با واژگان بازی کند واز جناس وطباق استفاده کند .

ب ) واژگان

الأشواق : جمع شوق ، عشق وعلاقه / هوی : عشق ودلباختگی / دَمع : اشک / الخفّاق : بسیار تپنده و مضطرب / عسی : شاید ، امید است که / حمل : تحمل کردن / مغرم : عاشق دلباخته / فتکت : از پای در آورد ، کُشت / الوجنات : جمع وجنة ، گونه و رخسار / الأحداق : جمع حَدقة ، مردمک چشم / هَجر : دوری / الهوی : عشق وشیفتگی ( ودر بیت 5 منظور از هوی ، عاشقان است ) أخلاق : جمع خُلق ، صفت وویژگی ومنش ( یعنی گاهی خشمگین می شود وگاهی خرسند می گردد ، گاهی می پذیرد وگاهی پس می زند ، گاهی نزدیک می شود و گاهی دور می شود و ... ) کَم لیلة : شب های بسیاری / أسهرتُ : بیدار نگه داشتم ، بی خواب کردم / وَجد : شور واشتیاق ، عشق / إحداق : احاطه کردن ، نگاه ترسناک انداختن / حَظّ : بخت / سری : به آرامی و ویواشکی راه یافت / صبابة : دلباختگی وشیفتگی / النّیاق : جمع نِیق ، جای بلند ؛ یا جمع ناقة یعنی شتر/ الأکلّة : جمع إکلیل ، ابر ؛ یا تاج / مُعرِض : رویگردان ، بی توجه ؛ یا مَعرِض : محل عارض شدن و قرار گرفتن/ نِفار : رمیدن و گریختن / ترنو : می نگرد .

ج) برگردان

1- آنچه را عشق با تو کرد پنهان نکن / عشقت را بیان کن که همه عاشقیم

2- گاهی ممکن است عشق پنهان بماندَ اگر اشکِ / روان ودل تپنده ات نباشد

3-شاید کسی که نزدش از عشق گلایه کردی کمکت کند / درتحمل کردن آن ، زیرا عاشقان رفیقند

4 - بی تابی نکن ، تو نخستین عاشق نیستی/که رخساره ها و وچشم ها وی را از پای درآورده اند

5- دوری معشوق راتحمل کن شاید/دوره وصال بازآید، وعشق(یا عاشقان) اخلاق گونه گونی دارد

6 - چه شب ها که چشمانم را وادار کردم / به بی خوابی ، و اندیشه ها مرا فراگرفته اند

7- خدایا کسانی که دوستشان دارم ، دور شدند / ازمن ، البته دوری با رفیقان همدم است

8 -بختم نزد ایشان سیاه گشت وقتی که راه یافت // در آن آتش سوزناک عشق جوانی

9 - این عرب ها،معتقدم که درست ترین پیمانشان/این است که هیچ پیمانی نزدشان درست نباشد

10-چه سواربرشتر وچه تاج برسر، از پیمان رویگردانند(یعنی این صفت همه جایی ست) / در پایبندی به پیمان همیشه گریزان ومنافق پیشه هستند ؛ یا ؛ بر بالای مکان بلند و یا بر بالای ابر پیمان شکنی راه دارد / مردم در پایبندی به پیمان همیشه گریزان ومنافق پیشه هستند

11-چشمان مدام به معشوق می نگرند، حال آنکه وی چشمش را فروهشته است / چون معشوق تیز بنگرد چشمان همگی آرام و فرو هشته اند

_____________________________

منبع : 1- المُوجَز فی الأدب العربیّ وتاریخه ، المجلَّد الثالث ، حنّا الفاخوری . 2- المجانی الحدیثة ، المجلّد الخامس ، لجنة من الأساتذة . 3- دیوان الشاب الظریف ، دکتر صلاح الدین الهَواری .

آموزش عربی دبیرستان ...